Kích Thước Cầu Thang Thoát Hiểm – Những Thông Số Cần Biết Khi Thiết Kế
Kích Thước Cầu Thang Thoát Hiểm – Những Thông Số Cần Biết Khi Thiết Kế
Kích thước cầu thang thoát hiểm là yếu tố cần được xác định ngay từ giai đoạn thiết kế công trình. Không chỉ ảnh hưởng đến việc di chuyển, kích thước vế thang, bậc thang, chiếu nghỉ và lan can còn liên quan đến phương án thoát nạn của từng loại công trình.
Nhà phố, nhà xưởng, văn phòng hay công trình nhiều tầng có đặc điểm sử dụng khác nhau nên không nên áp dụng một bộ kích thước duy nhất cho tất cả trường hợp.
Dưới đây là những thông số quan trọng cần quan tâm trước khi thiết kế và gia công cầu thang.
I. Kích Thước Cầu Thang Thoát Hiểm Gồm Những Gì?
Khi nói đến kích thước cầu thang thoát hiểm, nhiều người chỉ quan tâm cầu thang rộng bao nhiêu. Trên thực tế, cần xem xét đồng thời nhiều thông số như:
- Chiều rộng vế thang
- Chiều cao bậc
- Chiều rộng mặt bậc
- Kích thước chiếu nghỉ
- Độ dốc của cầu thang
- Chiều cao và cấu tạo lan can
- Khoảng thông thủy phía trên cầu thang
- Kích thước tổng thể của toàn bộ hệ cầu thang
Các thông số này có quan hệ với nhau. Thay đổi chiều cao hoặc chiều rộng bậc sẽ ảnh hưởng đến độ dốc và chiều dài của vế thang.
Vì vậy, cần tính toán tổng thể thay vì lựa chọn từng kích thước riêng lẻ.
II. Chiều Rộng Cầu Thang Thoát Hiểm
Chiều rộng cầu thang thoát hiểm là một trong những thông số được quan tâm nhiều nhất.
Vế thang rộng giúp việc di chuyển thuận tiện hơn nhưng đồng thời làm tăng diện tích và kích thước kết cấu.
Với công trình nhỏ, lượng người sử dụng ít sẽ có yêu cầu khác với nhà xưởng, văn phòng hoặc công trình tập trung đông người.
Do đó, không nên thấy một công trình sử dụng cầu thang rộng 900 mm, 1.000 mm hay 1.200 mm rồi mặc định lấy kích thước đó áp dụng cho công trình khác.
Chiều rộng cần được xác định dựa trên loại công trình, số lượng người sử dụng, phương án thoát nạn và yêu cầu thiết kế áp dụng.
III. Kích Thước Bậc Cầu Thang Thoát Hiểm
Bậc cầu thang ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác khi di chuyển.
Hai thông số quan trọng nhất là chiều cao bậc và chiều rộng mặt bậc.
1. Chiều cao bậc
Nếu bậc quá cao, người sử dụng phải nâng chân nhiều và dễ mệt khi di chuyển liên tục qua nhiều tầng.
Ngược lại, bậc quá thấp làm tăng số lượng bậc và khiến vế cầu thang dài hơn.
Vì vậy chiều cao bậc phải được tính đồng bộ với chiều cao tầng và mặt bằng bố trí cầu thang.
2. Chiều rộng mặt bậc
Mặt bậc cần đủ không gian đặt chân khi di chuyển.
Đối với cầu thang thoát hiểm ngoài trời bằng sắt, có thể sử dụng bậc grating hoặc bậc thép được gia công theo thiết kế.
Bậc grating được sử dụng khá phổ biến ở nhà xưởng và khu vực ngoài trời do cấu tạo thông thoáng, giúp nước dễ thoát qua bề mặt.
IV. Kích Thước Chiếu Nghỉ Cầu Thang
Chiếu nghỉ là phần sàn nằm giữa các vế thang hoặc tại vị trí tiếp cận tầng.
Đây không đơn thuần là phần nối giữa hai vế cầu thang.
Chiếu nghỉ giúp thay đổi hướng di chuyển và tạo khoảng chuyển tiếp giữa các đoạn thang.
Khi thiết kế kích thước cầu thang thoát hiểm, chiều rộng và chiều sâu chiếu nghỉ cần được xem xét cùng với chiều rộng vế thang, cửa ra vào và mặt bằng tại vị trí lắp đặt.
Đặc biệt với cầu thang sắt ngoài trời nhiều tầng, chiếu nghỉ còn liên quan trực tiếp đến hệ khung chịu lực và các vị trí liên kết với công trình.
V. Độ Dốc Của Cầu Thang Thoát Hiểm
Độ dốc được hình thành từ mối quan hệ giữa chiều cao bậc và chiều rộng mặt bậc.
Cầu thang quá dốc có thể tiết kiệm diện tích nhưng khiến việc di chuyển khó khăn hơn.
Ngược lại, cầu thang quá thoải cần mặt bằng dài hơn và làm tăng kích thước tổng thể của hệ thống.
Vì vậy, khi không gian đặt cầu thang bị hạn chế, không nên đơn giản tăng độ dốc để ép cầu thang vào phần diện tích còn trống.
Cần cân đối giữa mặt bằng, chiều cao tầng và yêu cầu sử dụng.
VI. Kích Thước Lan Can Và Tay Vịn
Lan can và tay vịn là những bộ phận quan trọng của cầu thang.
Đặc biệt với cầu thang thoát hiểm ngoài trời được lắp ở độ cao lớn, hệ lan can cần được thiết kế và liên kết chắc chắn với kết cấu chính.
Ngoài chiều cao lan can, cần quan tâm đến:
- Khoảng cách giữa các thanh lan can
- Kích thước tay vịn
- Vị trí liên kết với khung
- Độ chắc chắn của mối hàn
- Cấu tạo tại khu vực chiếu nghỉ
Các thông số cụ thể cần được xác định theo hồ sơ thiết kế và yêu cầu áp dụng cho công trình.
VII. Kích Thước Cầu Thang Thoát Hiểm Ngoài Trời
Đối với cầu thang đặt bên ngoài công trình, ngoài kích thước sử dụng còn phải tính đến kích thước tổng thể của kết cấu thép.
Ví dụ, cần xác định khoảng cách từ cầu thang đến tường, vị trí cột đỡ, dầm, bản mã, liên kết và khoảng không cần thiết để lắp dựng.
Nếu chỉ đo khoảng trống rồi đặt cầu thang vào mà không tính đến hệ khung, khi thi công có thể phát sinh tình trạng vướng cửa, mái, dầm hoặc các hạng mục khác.
Vì vậy, cầu thang thoát hiểm ngoài trời nên được khảo sát trực tiếp trước khi gia công.
VIII. Kích Thước Cầu Thang Cho Từng Loại Công Trình
1. Nhà phố
Nhà phố thường gặp hạn chế về chiều ngang và khoảng trống phía sau hoặc bên hông.
Khi bố trí cầu thang cần cân đối giữa không gian hiện có và yêu cầu thoát nạn của công trình.
2. Nhà xưởng
Nhà xưởng thường có chiều cao tầng lớn và số lượng người sử dụng nhiều hơn.
Hệ cầu thang cũng có thể có kích thước và kết cấu lớn hơn so với cầu thang dân dụng.
Các yếu tố như tải trọng, vị trí cửa, sàn nhà xưởng và khả năng lắp dựng cần được tính toán từ đầu.
3. Văn phòng
Cầu thang cho văn phòng cần kết hợp giữa công năng, khả năng di chuyển và hình thức phù hợp với kiến trúc công trình.
4. Nhà trọ và công trình nhiều tầng
Đây là nhóm công trình cần đặc biệt quan tâm đến phương án thoát nạn.
Không nên tự lựa chọn kích thước chỉ dựa trên kinh nghiệm của một công trình khác.
IX. Có Nên Tự Chọn Kích Thước Cầu Thang Không?
Có thể tham khảo kích thước của các mẫu cầu thang để lên phương án sơ bộ, nhưng với cầu thang phục vụ thoát nạn thì không nên lấy một con số trên mạng rồi áp dụng trực tiếp.
Một cầu thang rộng 1 mét có thể phù hợp với công trình này nhưng chưa chắc phù hợp với công trình khác.
Nguyên nhân là yêu cầu còn phụ thuộc vào công năng, số tầng, số người sử dụng, phương án thoát nạn và các quy định áp dụng tại thời điểm thiết kế.
Đặc biệt, không nên giảm chiều rộng hoặc tăng độ dốc chỉ để tiết kiệm thép và diện tích.
X. Những Lỗi Thường Gặp Khi Chọn Kích Thước
Một số lỗi thường gặp khi thiết kế và gia công cầu thang gồm:
- Vế thang quá hẹp
- Bậc quá cao
- Mặt bậc quá nhỏ
- Độ dốc lớn
- Chiếu nghỉ thiếu diện tích
- Cửa mở gây cản trở khu vực chiếu nghỉ
- Lan can không phù hợp
- Không tính kích thước khung thép
- Không tính vị trí bản mã và liên kết
- Gia công trước khi đo chính xác công trình
Đối với cầu thang thép, sai vài centimet ở một vị trí có thể ảnh hưởng đến quá trình lắp dựng cả hệ thống.
Vì vậy, khâu đo đạc và lên kích thước cần được thực hiện cẩn thận trước khi đưa vật tư vào gia công.
XI. Cách Xác Định Kích Thước Trước Khi Gia Công
Quy trình có thể thực hiện theo các bước:
Bước 1: Đo chiều cao từ sàn tầng dưới đến sàn tầng trên.
Bước 2: Xác định diện tích có thể bố trí cầu thang.
Bước 3: Xác định vị trí cửa ra cầu thang.
Bước 4: Bố trí số lượng vế và chiếu nghỉ.
Bước 5: Tính số bậc và kích thước bậc.
Bước 6: Xác định khung chịu lực, cột, dầm và các điểm liên kết.
Bước 7: Kiểm tra lại tổng thể trước khi gia công.
Với công trình nhiều tầng, cần kiểm tra kích thước tại từng tầng vì thực tế xây dựng có thể có sai lệch so với bản vẽ ban đầu.
XII. Kích Thước Và Giá Cầu Thang Thoát Hiểm Có Liên Quan Không?
Có.
Kích thước càng lớn thường kéo theo lượng vật liệu và khối lượng gia công tăng.
Ví dụ, tăng chiều rộng vế thang có thể làm tăng kích thước bậc, chiếu nghỉ, dầm và một số cấu kiện liên quan.
Chiều cao công trình và số lượng tầng cũng ảnh hưởng đến tổng khối lượng thép.
Vì vậy, khi báo giá cầu thang thoát hiểm bằng sắt, cần dựa trên kích thước và phương án thực tế thay vì chỉ tính một mức giá cố định theo mét.
XIII. Thành An Nhận Khảo Sát Và Gia Công Cầu Thang Theo Kích Thước Thực Tế
Thành An nhận khảo sát, gia công và thi công cầu thang sắt theo kích thước thực tế của từng công trình.
Đối với cầu thang ngoài trời, quá trình khảo sát cần kiểm tra mặt bằng, chiều cao tầng, vị trí chiếu nghỉ, hệ khung, bậc, lan can và các điểm liên kết trước khi gia công.
Việc đo chính xác từ đầu giúp hạn chế phải cắt sửa khi đưa cấu kiện đến công trình và giúp quá trình lắp dựng thuận lợi hơn.
Với các công trình có yêu cầu về thoát nạn và PCCC, kích thước cầu thang thoát hiểm cần bám theo hồ sơ thiết kế và các quy định, tiêu chuẩn áp dụng cho công trình tại thời điểm thực hiện.
XIV. Kết Luận
Kích thước cầu thang thoát hiểm không chỉ là chiều rộng của cầu thang mà bao gồm cả bậc, chiếu nghỉ, độ dốc, lan can, khoảng thông thủy và kích thước tổng thể của hệ kết cấu.
Mỗi công trình có đặc điểm khác nhau nên không nên sử dụng một bộ kích thước cố định cho tất cả trường hợp.
Để có phương án phù hợp, cần khảo sát mặt bằng, xác định công năng, tính toán kết cấu và kiểm tra các yêu cầu về thoát nạn trước khi tiến hành gia công.
